Συνέντευξη Γ.Προκοπάκη στην εφημερίδα Πολίτης 08/04/13

7d741799b9d9824b0b120025d4aed46d

1. Η κοινή γνώμη στην Κύπρο φαίνεται να διχάζεται μετά το μνημόνιο και την περιπέτεια των Τραπεζών: Ευρώ ή επιστροφή στη λίρα; Ποια είναι η δική σας άποψη;

Ας πει κάποιος στην κοινή γνώμη, υπεύθυνα και εμπεριστατωμένα, τι σημαίνει κάθε μια από τις επιλογές και ποιοί διαφορετικοί δρόμοι υπάρχουν σε κάθε επιλογή. Τότε, ο κυπριακός λαός θα μπορεί να κρίνει. Μια κοινωνία μπορεί να κάνει όποια επιλογή επιθυμεί – καλό θα είναι να είναι ενήμερη.

Πρώτα πρέπει να απαντηθεί το ερώτημα: μπορεί να γίνει η επιστροφή στο εθνικό νόμισμα χωρίς να περάσει μια χώρα από χρεοκοπία; Η απάντηση είναι ναι, εάν μπορεί να χρηματοδοτήσει την επιστροφή – να τη χρηματοδοτήσει εξ ιδίων, ή δανειζόμενη. Διαφορετικά, η χρεοκοπία είναι υποχρεωτικό στάδιο – δεν συζητάμε για την χρεοκοπία ως αξιολόγηση της Fitch, αλλά ως Αργεντινή, Τζαμάικα, κλπ. Προσωπικά, ούτε θέλω να σκέφτομαι τη χρεοκοπία – από την ανθρωπιστική σκοπιά και μόνον. Όποιος την σκέφτεται για την Κύπρο σήμερα, χωρίς παραγωγικό ιστό, χωρίς καύσιμα, χωρίς φάρμακα, χωρίς τρόφιμα, ας το δηλώσει.
Ερχόμαστε λοιπόν στην περίπτωση της «χρηματοδοτούμενης» επιστροφής. Το κόστος είναι τεράστιο, επομένως συζητάμε ή για την επιλογή διάθεσης των αποθεματικών ή για επιλογή νέου δανειστή, με νέες συμμαχίες. Είναι οξύμωρο αλλά, εάν μια χώρα είναι σε θέση να χρηματοδοτήσει εξ ιδίων την επιστροφή σε εθνικό νόμισμα, το τελευταίο που θα την απασχολεί είναι η έξοδος από το ενιαίο νόμισμα. Πρέπει να έχει πολλαπλάσια να κερδίσει για να το συζητήσει καν! Από την άλλη, ο τρίτος χρηματοδότης είναι μια σαφής επιλογή με πολιτικές προεκτάσεις και άπτεται της εθνικής ανεξαρτησίας και ακεραιότητας.

Το πραγματικό ζήτημα στην έξοδο από το ευρώ, ειδικά για μια μικρή χώρα, είναι οι συνθήκες υπό τις οποίες αποχωρεί. Υπάρχει, θεωρητικά, ο δρόμος του συναινετικού διαζυγίου. Θυμίζω πως, κατά τον κ. Βενιζέλο, προτάθηκε στην Ελλάδα τον Σεπτέμβριο 2011. Μια «χορηγία» της ευρωζώνης και τελειώσαμε – περίπου στο μισό του κουρέματος του χρέους που έγινε μερικούς μήνες αργότερα. Αυτό το συναινετικό διαζύγιο θα έστελνε την Ελλάδα στα τάρταρα – το μόνο που διασφάλιζε ήταν η αποφυγή μιας ανθρωπιστικής καταστροφής για μερικούς μήνες. Υπάρχει και ο δρόμος της σύγκρουσης – για μια μικρή οικονομία, βασισμένη σχεδόν αποκλειστικά στον τριτογενή τομέα, θα ήταν η απόλυτη καταστροφή.

Ας υποθέσουμε πως εξετάζουμε σήμερα την επιλογή της αποχώρησης από το ευρώ. Οι υποχρεώσεις της Κύπρου είναι, κατ’ ελάχιστον, τα περίπου €16 δισ δημόσιου χρέους και τα €11 δισ του ELA – σύνολο €27 δισ. Το χρέος αυτό παραμένει σε συνάλλαγμα, σκληρό νόμισμα πλέον, το οποίο πρέπει να εξυπηρετείται από μια οικονομία χωρίς τραπεζικό σύστημα, χωρίς πρωτογενή παραγωγή, χωρίς ενεργειακές πηγές με ένα νέο νόμισμα χωρίς αντίκρυσμα στη διεθνή οικονομία. Δεν μπορώ να καταλάβω σε ποιά σενάρια που ανταποκρίνονται στοιχειωδώς στις ανάγκες των πολιτών μπορεί να βασίζεται η προοπτική εξόδου από το ευρώ.

Αν η κυπριακή κοινή γνώμη έχει συνείδηση πως για να χρεοκοπήσεις χρειάζεσαι χρήματα και πολλές φορές ακόμη και εάν τα έχεις το χειρότερο περιμένει στη γωνία, καλώς κάνει και προβληματίζεται. Η κυπριακή κοινωνία ξέρει κάτι που δεν ξέρει ο κόσμος – εγώ σίγουρα όχι.

Το ευρώ είναι ακόμη ένα ατελές νόμισμα. Η τραπεζική ενοποίηση και ο δημοσιονομικός συγχρονισμός των χωρών της ευρωζώνης θα ενισχύσουν σημαντικά την αξιοπιστία του ως ενιαίο νόμισμα, μέχρι την πολιτική ενοποίηση της Ευρώπης – αν ποτέ γίνει αυτή. Το κόστος αποχώρησης, τόσο το οικονομικό αλλά κυρίως το κοινωνικό, είναι τόσο μεγάλο που, κατά τη γνώμη μου, ούτε καν ως σκέψη δεν πρέπει να περνάει από το μυαλό μας.

Να μου επιτραπεί μια παρέκβαση. Η επιχειρηματολογία για την έξοδο από το ευρώ, από όπου και εάν προέρχεται, είναι μια παραλλαγή της υπόθεσης πως η σωτηρία μιας χώρας είναι υποχρεωτική για την ευρωζώνη. Η εμπειρία της Κύπρου μόλις πριν μερικές ημέρες υποδεικνύει το αβάσιμο της υπόθεσης. Η Κύπρος έμαθε με τον πιο σκληρό τρόπο πως και οι πολυδιαφημισμένες εναλλακτικές, απλώς δεν υπάρχουν. Είναι κατανοητή η οργή της κυπριακής κοινωνίας, όμως πρέπει να αποφευχθούν οι αυτοκαταστροφικές τάσεις. Αν θέλετε, ας στραφεί η οργή προς τους υπευθύνους της κατάστασης και η κοινωνία να κοιτάξει μπροστά, έχοντας αφομοιώσει τα μαθήματα του παρελθόντος.

  1. Ποια τα υπέρ του ευρώ ποια τα υπέρ της λίρας;

Το εθνικό νόμισμα έχει ένα πλεονέκτημα: η κυβέρνηση μιας χώρας μπορεί να ασκεί σε ενιαίο πλαίσιο νομισματική και δημοσιονομική πολιτική. Αν στον υπουργό Οικονομικών δεν βγαίνουν τα νούμερα, με μια διολίσθηση ή στην ανάγκη μια υποτίμηση, «κλείνει» τα ισοζύγια στα κρατικά βιβλία. Οι πολίτες είναι ευχαριστημένοι γιατί δεν υφίστανται περικοπές στους μισθούς και στις συντάξεις. Με μόνη τη διαφορά βέβαια πως, η αγοραστική αξία αυτών των μισθών και συντάξεων πέφτει.

Το θεωρητικό αυτό πλεονέκτημα παρέχει ένα εργαλείο διαχείρισης μιας κρίσης. Το κόστος το πληρώνουν οι πολίτες όμως με την ραγδαία πτώση του βιωτικού επιπέδου. Θα μου πείτε και έχετε δίκιο, ούτως ή άλλως θα έχουμε πτώση του βιωτικού επιπέδου στην Κύπρο. Ας σκεφθούμε όμως πως στο σημερινό βιωτικό επίπεδο οι Κύπριοι έφθασαν με μέση αύξηση του ΑΕΠ 3.5% το χρόνο επί μια δεκαετία. Η σημερινή καταστροφή θα στείλει το βιωτικό επίπεδο κάμποσα χρόνια πίσω – ίσως στο 2000. Η επιστροφή σε εθνικό νόμισμα όμως, είναι άγνωστο τι επιπτώσεις θα έχει – πολύ χειρότερες πάντως.

Αυτό που πρέπει να κατανοηθεί είναι πως η σύγκριση των δυνατοτήτων που παρέχει το εθνικό νόμισμα έναντι ενός ατελούς υπερεθνικού νομίσματος είναι μια θεωρητική συζήτηση. Η μετάβαση από ένα σκληρό υπερεθνικό νόμισμα σε ένα καινούριο εθνικό νόμισμα είναι ένα πολύ πρακτικό πρόβλημα με τρομερές προεκτάσεις.

  1. Πιστεύετε ότι η Κυπριακή πολιτεία (κυβέρνηση –Κόμματα- Κεντρική Τράπεζα) χειρίστηκαν ορθά την πρόσφατη κρίση στην κρίση;

Ας ορίσουμε τόσο την «κυπριακή Πολιτεία», όσο και το «πρόσφατη» στην κρίση. Η κρίση κάθε άλλο παρά πρόσφατη είναι. Ήδη από το καλοκαίρι του 2011 οι αποδόσεις των κυπριακών ομολόγων είχαν περάσει το όριο του 7%. Ελλάδα, Πορτογαλία, Ιρλανδία κατέφυγαν σε μηχανισμούς στήριξης όταν πλησίαζαν το όριο αυτό. Ιταλία και Ισπανία δεν θα άντεχαν πάνω από τρεις εβδομάδες. Η κυπριακή κυβέρνηση άφησε το πρόβλημα να σέρνεται και να διογκώνεται επί 20 μήνες! Σας θυμίζω πως αρχές Οκτωβρίου 2012 είχατε φιλοξενήσει ένα κείμενό μου με τον πολύ χαρακτηριστικό τίτλο «Τρέξε Κύπρος, τρέξε». Η καθυστέρηση αντιμετώπισης του προβλήματος μετέτρεψε ένα περιορισμένο πρόβλημα ρευστότητας μιας οικονομίας με όχι άσχημα δημοσιονομικά στοιχεία, σε χιονοστιβάδα. Ήλθε και η ανεπαρκής εποπτεία του τραπεζικού συστήματος για να οδηγήσει σε αδιέξοδο. Δεν χωρά αμφιβολία πως η κυβέρνηση δεν διαχειρίστηκε σωστά την κρίση. Η τότε αντιπολίτευση πίεζε, όχι ασφυκτικά ας μου επιτραπεί να παρατηρήσω, για λήψη μέτρων. Υπήρχε η ευκαιρία για επίτευξη για μια στρατηγική βασισμένη σε εθνική συναίνεση, η οποία χάθηκε.

Η Κεντρική Τράπεζα δεν είναι κομμάτι της «κυπριακής Πολιτείας». Είναι ανεξάρτητη αρχή που οφείλει να τηρεί τους κανόνες του ευρωσυστήματος. Συνεργάζεται βέβαια με την εθνική κυβέρνηση στη λήψη αποφάσεων. Η Κεντρική Τράπεζα είτε εξετέλεσε πλημμελώς τα εποπτικά καθήκοντά της είτε, παρά το ότι διεπίστωσε εγκαίρως τα προβλήματα, οι εισηγήσεις της δεν εισακούσθηκαν από την «συνεργαζόμενη» κυβέρνηση ή την «προϊσταμένη» ΕΚΤ. Σε κάθε περίπτωση, το σύστημα δεν λειτούργησε. Αν ρωτάτε για ευθύνες, αυτές υποθέτω θα αποδοθούν κατά τη διερεύνηση.

Ας πάμε τώρα στον όρο «πρόσφατη» με ορίζοντα τις αρχές Μαρτίου. Η κυπριακή κυβέρνηση βρέθηκε με την πλάτη στον τοίχο. Η διτήρηση και μόνον των τραπεζικών αδειών των δύο μεγάλων τραπεζών απαιτούσε περισσότερο από ένα ολόκληρο ΑΕΠ. Η καθοδική πορεία ήταν εμφανής, όπως και τα προβλήματα των τραπεζών και είχαν οδηγήσει  σε σημαντική εκροή κεφαλαίων, ειδικά μετά τη δημοσιοποίηση των προθέσεων της τρόικας από τους Financial Times τέλος Ιανουαρίου – προθέσεις γνωστές στην κυπριακή κυβέρνηση ήδη από τον Νοέμβριο. Δεν χωρά αμφιβολία πως η απόφαση του Eurogroup της 16 Μαρτίου ήταν λανθασμένη, δεδομένου ότι παραβίαζε την εγγύηση των καταθέσεων μέχρι €100.000. Ερμηνεύω την αποδοχή της λύσης από την κυπριακή αντιπροσωπεία ως προσπάθεια να περισωθεί σε μεγάλο ποσοστό το κυπριακό μοντέλο του «παρόχου χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών». Υπήρχε η δυνατότητα διόρθωσης της λύσης με μια θετική πρόταση από την κυπριακή πλευρά – μια πρόταση που θα προχωρούσε σε μια σοβαρή παρέμβαση στον τραπεζικό τομέα, ενώ ταυτόχρονα θα προστάτευε τους μικροκαταθέτες. Ξέρω πως θα θα δυσαρεστήσω πολλούς στο νησί, η γνώμη μου όμως είναι πως η μη κατάθεση θετικής αντιπρότασης την κρίσιμη Τρίτη 19 Μαρτίου ήταν λάθος. Πολιτικές ευθύνες έχουν όλοι – και η κυβέρνηση που δεν στάθηκε πίσω από μια πολιτική σωτηρίας όποιου κομματιού μπορούσε να περισωθεί. Από κει και πέρα η δραστική παρέμβαση της 26 Μαρτίου, με κλειστές τις τράπεζες ήταν περίπου προδιαγεγραμμένη – ιδίως μετά το ρωσικό φιάσκο.

  1. Στην Κύπρο η κοινή γνώμη θεωρεί ότι υπήρξε μια συνομωσία εναντίον του Λαού και της οικονομίας της. Θεωρείτε ότι αυτή η θεώρηση των πραγμάτων είναι ορθή;

Είπα πριν λίγο πως η επιβίωση του τραπεζικού τομέα – για τις άδειες τραπεζικής λειτουργίας και μόνον – απαιτούσε περισσότερο από ένα ΑΕΠ. Μολύβι και χαρτί: €11.5 δισ ο ELA των δύο τραπεζών και κάτι λιγότερο από €8 δισ οι προβλέψεις της PIMCO. Σύνολο πάνω από €19 δισ. Αυτό το κόστος κάποιος έπρεπε να το πάρει. Είτε οι φορολογούμενοι με ένα Μνημόνιο απίστευτης σκληρότητας, είτε οι τράπεζες οι ίδιες. Άλλος εθελοντής δεν βρέθηκε! Ακόμη και μετά την προσφορά του μελλοντικού ενεργειακού πλούτου της χώρας. Η καθυστέρηση λήψης αποφάσεων όχι μόνο διόγκωσε το πρόβλημα, αλλά οδήγησε και στον εξανεμισμό άλλων περιουσιακών στοιχείων των τραπεζών που θα υφίσταντο πρώτα τις επιπτώσεις (ίδια κεφάλαια, ομολογίες).

Η Ευρωζώνη θα μπορούσε να προσφέρει ένα πακέτο όπως το ελληνικό. Δηλαδή ανάληψη όλων των υποχρεώσεων από την τρόικα. Δυστυχώς όμως, ο λογαριασμός σ’ αυτήν την περίπτωση περνάει στους πολίτες. Η ύφεση και η λιτότητα θα ήταν στην Κύπρο για πάρα πολλά χρόνια – ούτε καν η σωτηρία του μοντέλου «χρηματοσπιστωτικού κέντρου» δεν εξασφαλιζόταν. Η άρνηση της πραγματικότητας δεν βοηθάει κανέναν.

Το πρόβλημα υπήρχε, η διαχείρισή του ήταν καταστροφική. Μπήκε στο τραπέζι μια ήπια (κρίνοντας εκ των υστέρων) λύση στο πρώτο Eurogroup – με όποια προβλήματα είχε, τα οποία επιδέχονταν διόρθωση. Γνώμη μου είναι πως από τη στιγμή που έκλεισαν οι τράπεζες και ήταν σαφές πως θα έμπαιναν περιορισμοί στη μεταφορά κεφαλαίων, η παρέμβαση θα ήταν δραστικότατη. Τα πράγματα οδηγήθηκαν στη λύση που ζούμε, δεν σχεδιάστηκαν. Να απαντήσω ευθέως στο ερώτημα: ο λαός είναι το θύμα, όμως δεν υπήρχε συνομωσία.

  1. Κάποιοι στην Κύπρο συγκρίνουν την κρίση με αυτή της Ελλάδας. Οπότε ομιλούν περί προδιαγεγραμμένης πορείας πανομοιότυπης με αυτήν της Ελλάδας. Είναι έγκυρος αυτός ο αναλογικός συλλογισμός;

Οι δύο περιπτώσεις είναι εντελώς διαφορετικές. Άλλα τα αίτια, άλλες οι παθογένειες, άλλη και η λύση. Οι οπαδοί θεωριών συνομωσίας μπορεί να κρίνουν από το αποτέλεσμα και μόνον: πτώση του βιωτικού επιπέδου, ανεργία, ύφεση. Η διαφορά είναι πως η κυπριακή λύση είναι δραστική και άμεση ενώ το ελληνικό πρόβλημα σέρνεται και ανακυκλώνεται. Πιστεύω πως αν επιτευχθεί μια ελάχιστη πολιτική συναίνεση σε ένα πρόγραμμα ανασυγκρότησης, η Κύπρος μπορεί να βγει από τη στενωπό σε λίγα χρόνια. Θυμίζω την περίπτωση της Ιρλανδίας, χώρας με πρόβλημα παραπλήσιο της Κύπρου (τράπεζες). Σε δύο χρόνια κατάφερε να βγει ξανά στις αγορές. Η σκληρή πραγματικότητα, πέρα από την πολιτική τοποθέτηση ή τις ιδεοληψίες καθενός μας, λέει πως το σφύριγμα της λήξης του προβλήματος το δίνουν οι επάρατες αγορές: όταν πεισθούν να δανείσουν ξανά τη χώρα με εύλογα επιτόκια.


Οι προσπάθειες πρέπει να επικεντρωθούν στην επίτευξη σταθερότητας, στην αποκατάσταη αξιοπιστίας, στην προστασία των υποδομών και στην προστασία των πραγματικά πληττομένων από την κρίση. Χρειάζεται βέβαια πολλή δουλειά από όλους για να έλθει και το περίφημο νέο παραγωγικό μοντέλο. Δεν παραγγέλνεται – χτίζεται!

 

Advertisements

About protovouliacypruseu

Η Πρωτοβουλία για την παραμονή της Κύπρου στην Ε.Ε. και το ευρώ δημιουργήθηκε από μια ομάδα πολιτών που συνέταξαν και υπέγραψαν το αρχικό κείμενο-έκκληση προς τις πολιτικές δυνάμεις επιδείξουν υπευθυνότητα και ορθολογισμό στη διαχείριση της κυπριακής κρίσης. Στη δραματική περίοδο που διανύουμε, με την απότομη πτώση του βιοτικού επιπέδου, τη δυσχέρανση της επιχειρηματικής δραστηριότητας και την απελπισία των ανθρώπων που χάνουν την εργασία τους υπάρχει ο κίνδυνος ανάδυσης και επικράτησης επικίνδυνων πολιτικών φαινομένων, όπως η ποινικοποίηση της πολιτικής ζωής, ο εθνικολαϊκισμός, η γενικευμένη ανομία, η άνοδος της γοητείας που ασκούν αντιδημοκρατικές ιδεολογίες και πρακτικές. Αδυνατούμε να παρακολουθήσουμε παθητικά τη διαμόρφωση της τύχης μας και όλων όσων αγαπάμε. Πιστεύουμε ότι στον δημόσιο πολιτικό διάλογο υπάρχει κοινωνική ανάγκη για έναν λόγο στη δική μας κατεύθυνση. Στο παρόν στάδιο, σκοπεύουμε να έχουμε καθημερινή παρουσία με επίκαιρες παρεμβάσεις στον Τύπο, με την οργάνωση εκδηλώσεων με αξιόλογους προσκεκλημένους ομιλητές, με γόνιμη ανταλλαγή απόψεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Οι άνθρωποι που συμμετέχουν στην Πρωτοβουλία προέρχονται από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους, στη συγκυρία όμως αυτή μοιράζονται μερικές βασικές πεποιθήσεις και αποστροφές: ΝΑΙ στη χάραξη οικονομικής πολιτικής με βάση την επεξεργασία των δεδομένων και τη σύγκριση των εναλλακτικών. Ως κριτήριο, το καλό του συνόλου πρέπει να υπερτερεί από το καλό των διαφορετικών ομάδων πίεσης. ΟΧΙ στη χάραξη οικονομικής πολιτικής υπό το φόβο του πολιτικού κόστους σε σχέση με ειδικές ομάδες ψηφοφόρων ή υπό το κράτος «πατριωτικού» συναισθηματισμού. ΝΑΙ στην προσπάθεια εξεύρεσης μιας αμοιβαία επωφελούς λύσης του Κυπριακού με προοπτική την αποστρατικοποίηση του νησιού, τη γεωπολιτική σταθερότητα και την προσοδοφόρα αξιοποίηση των ενεργειακών του πόρων. ΟΧΙ στην πολλαπλή καθυστέρηση που συνεπάγεται η κυριαρχία του παρωχημένου εθνικιστικού λόγου που στη δική μας πλευρά βλέπει μόνο δίκαια και στην άλλη μόνο συμφέροντα. Αρκετά με τη γενιά των πολιτικών, και γενικότερα των opinion leaders (δημοσιογράφων, ακαδημαϊκών, ιερέων), που έχτισαν την καριέρα και τη λαοφιλία τους πάνω σε ψεύτικες υποσχέσεις και συνθήματα. ΝΑΙ σε μια Κύπρο εντός της Ε.Ε., και του κοινού νομίσματος, για λόγους οικονομικούς, πολιτικούς και πολιτιστικούς. Με πλήρη και κριτική συμμετοχή σε όλες τις διεργασίες, προς την κατεύθυνση της εκδημοκρατικοποίησης του θεσμού και της εμβάθυνσης της ευρωπαϊκής ενοποίησης. ΟΧΙ σε μια Κύπρο απομονωμένη οικονομικά, πολιτικά και πολιτιστικά, όπου θα κυριαρχούν τα συντηρητικότερα κομμάτια των τοπικών ελίτ, βασιζόμενα σ τη γενικευμένη ανέχεια, την ξενοφοβία, τη μισαλλοδοξία και τον αντιδυτικισμό. Στο επόμενο χρονικό διάστημα, η «Πρωτοβουλία για την παραμονή της Κύπρου στην Ε.Ε. και το ευρώ» προτίθεται να απευθύνει ανοιχτό κάλεσμα σε όσους θέλουν να γίνουν ενεργά της μέλη.
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s