Οι Κίνδυνοι για την Δημοκρατία: Τα Κοινά

normal_myrivili

της Ελένης Μυριβήλη*

Έρχομαι από τον χώρο της πολιτικής οικολογίας για να συμμετέχω σ’ αυτό το κόμμα που θέλει ν’ αλλάξει το πως γίνεται πολιτική στην Ελλάδα, την Δράση. Δεν φέρνω μαζί μου μια πολιτική ταυτότητα, φέρνω την διάθεση να προσφέρω μια πολιτική οπτική.

Το να εκθέσω σε πέντε λεπτά για τους σοβαρούς κινδύνους που απειλούν σήμερα την δημοκρατία στην Ελλάδα είναι αδύνατο. Σκέφτηκα λοιπόν να θυμίσω την σημασία που έχουν για την δημοκρατία «τα Κοινά». Σκέφτομαι «Τα Κοινά», σαν μια Τρίτη κατηγορία, όπως λέμε το «το Κράτος» και «η Αγορά».

Τα «κοινά» είναι όλα αυτά που μοιραζόμαστε, αυτά που χρησιμοποιούμε χωρίς ανταλλάγματα, και που έχουμε ευθύνη να τα παραδώσουμε στους επόμενους. Είναι πολλών ειδών: είναι φυσικά, κοινωνικά και πολιτιστικά.

Είναι η ατμόσφαιρα, το νερό, τα ψάρια, οι σπόροι, το φάσμα ραδιοτηλεοπτικών συχνοτήτων… οι δρόμοι, τα πάρκα και οι πλατείες, τα αποχετευτικό σύστημα, οι βιβλιοθήκες, το σύνταγμα και οι νόμοι… η γλώσσα, η μουσική, τα μαθηματικά, η Wikipedia και το ελεύθερο λογισμικό.

Όσο απαξιώνονται και φτωχαίνουν τα «κοινά», τόσο κινδυνεύει η δημοκρατία.

Τα κοινά προϋποθέτουν και κατασκευάζουν πολιτική κοινότητα.

Τα κοινά είναι η υλική, έμπρακτη διάσταση του κοινωνικού συμβολαίου. Η ενασχόληση με τα κοινά και η πολιτική τους προάσπιση δημιουργούν πολιτικές κοινότητες, αίσθηση του «ανήκειν» σε ένα ευρύτερο σύνολο, και την ανάγκη για δημοκρατική διαβούλευση.

Ούτε το κράτος ούτε η αγορά μπορούν να προστατέψουν τα κοινά.

Όσο η Αριστερά στην Ελλάδα, εκμεταλλεύεται κομματικά αυτήν την κατηγορία ή την παραδίδει στο Κράτος, τα κοινά δεν θα δουν άσπρη μέρα. Το Κράτος έχει αποδειχθεί αδύναμο στο να προασπίσει τα Κοινά, ενώ συγχρόνως η Αγορά και η Ιδιωτική Πρωτοβουλία, όπου μπορεί, τα καταπατά και τα καταστρέφει προς όφελός της. Σήμερα που είναι απαραίτητο να υποστηρίξουμε και να ενδυναμώσουμε τον επιχειρηματικό τομέα, σήμερα πρέπει να πάρουμε το θέμα των κοινών σοβαρά και να βρούμε τρόπους να τα κατοχυρώσουμε και να ενδυναμώσουμε την αξία τους.

Δηλαδή οφείλουμε να βρούμε θεσμικό πλαίσιο και να δουλέψουμε ώστε η οριοθέτηση των κοινών (π.χ. δασολόγιο), οι κανόνες που τα ρυθμίζουν και το καθεστώς ιδιοκτησίας (π.χ. φάσμα ραδιοτηλεοπτικών συχνοτήτων), η χρηστή διαχείριση και η «νομή» των «κερδών» από αυτά (που θα μπορούσαν ή να ξαναγυρίζουν πίσω στην διαχείρισή και ενίσχυσή τους ή να είναι ανταποδοτικά στην κοινότητα) και τέλος η διασφάλιση και «αστυνόμευση» του καθεστώτος και της ύπαρξης των κοινών,  να τεθούν σε λειτουργία άμεσα και να είναι από τις πολιτικές μας προτεραιότητες.

Τα κοινά προϋποθέτουν διαβούλευση. Η έλλειψη διαβούλευσης, κυρίως ανάμεσα στους πολιτικούς χώρους (πολιτικά κόμματα, αυτοδιοίκηση κλπ), όπου για χρόνια τώρα παίζουν παιχνίδια εξουσίας (εμείς-ο εχθρός, νικητής-χαμένος κλπ) είναι το μεγάλο έγκλημα της πολιτικής στην Ελλάδα.  Έχει δημιουργήσει τεράστιο έλλειμμα εμπιστοσύνης στην δημοκρατία από πολίτες που κατασπαράζονται για το ίδιον όφελος, το οποίο δεν διανοούνται ότι μπορεί να είναι κοινό. Τα κοινά και η διαβούλευση που απαιτούν, όχι με «δικούς», όπως γινόταν μέχρι τώρα (η οικογένειά μου, η φατρία μου και ο πολιτικός που θα μου εξασφαλίσει αυτό που θέλω) αλλά με «άλλους», αν είναι δυνατόν με «όλους», κατασκευάζουν ζωντανές και δυναμικές κοινωνίες.

Θέλω να προτρέψω αυτόν το πολιτικό χώρο να πρωτοστατήσει στην θέσπιση Τομέα των Κοινών. Υπάρχει ήδη μεγάλη κινητοποίηση και δημιουργικότητα σήμερα στην κοινωνία που μπορεί και πρέπει να υποστηριχθεί. Ειδικά σε καιρούς ανέχειας και φτώχειας ο Τομέας των Κοινών μπορεί να ελαφρύνει όλους μας. Ο Τομέας των Κοινών πρέπει να οριοθετηθεί και να διαχειρισθεί με καινοτομία, που ενδεχόμενα περιλαμβάνει σύμπραξη ιδιωτικού και δημόσιου τομέα, και ανεξάρτητες αρχές ελέγχου. Ο ιδιωτικός τομέας πρέπει να καταλάβει την υπεραξία που του προσδίδουν τα κοινά και η defacto χρήση τους, και το ότι η διασφάλισή τους σε διεθνές επίπεδο είναι αυτό που θα διασφαλίσει και την αειφορία στην ανάπτυξη.

Τα κοινά είναι ελευθερίες, δικαιώματα και ευθύνες. Είναι η χαρά της συμμετοχής σε κάτι μεγαλύτερο που μας ξεπερνάει, στην διασφάλιση αυτών των πραγμάτων που μας δίνουν τις μεγαλύτερες απολαύσεις.

Έχουμε ευθύνη απέναντι στα κοινά. Πρέπει να τα παραδώσουμε δώρο στους επόμενους. Και μαζί με τα κοινά την Δημοκρατική Ιδέα και την Δημοκρατική Διαδικασία.

*Η Λενιώ Μυριβήλη είναι λέκτορας στο Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου. http://www.biblionet.gr/author/65357/%CE%9B%CE%B5%CE%BD%CE%B9%CF%8E_%CE%9C%CF%85%CF%81%CE%B9%CE%B2%CE%AE%CE%BB%CE%B7

Το παρόν κείμενο εκφωνήθηκε στο συνέδριο της Δράσης και δημοσιεύεται εδώ με την άδεια της συγγραφέως.

Advertisements

About protovouliacypruseu

Η Πρωτοβουλία για την παραμονή της Κύπρου στην Ε.Ε. και το ευρώ δημιουργήθηκε από μια ομάδα πολιτών που συνέταξαν και υπέγραψαν το αρχικό κείμενο-έκκληση προς τις πολιτικές δυνάμεις επιδείξουν υπευθυνότητα και ορθολογισμό στη διαχείριση της κυπριακής κρίσης. Στη δραματική περίοδο που διανύουμε, με την απότομη πτώση του βιοτικού επιπέδου, τη δυσχέρανση της επιχειρηματικής δραστηριότητας και την απελπισία των ανθρώπων που χάνουν την εργασία τους υπάρχει ο κίνδυνος ανάδυσης και επικράτησης επικίνδυνων πολιτικών φαινομένων, όπως η ποινικοποίηση της πολιτικής ζωής, ο εθνικολαϊκισμός, η γενικευμένη ανομία, η άνοδος της γοητείας που ασκούν αντιδημοκρατικές ιδεολογίες και πρακτικές. Αδυνατούμε να παρακολουθήσουμε παθητικά τη διαμόρφωση της τύχης μας και όλων όσων αγαπάμε. Πιστεύουμε ότι στον δημόσιο πολιτικό διάλογο υπάρχει κοινωνική ανάγκη για έναν λόγο στη δική μας κατεύθυνση. Στο παρόν στάδιο, σκοπεύουμε να έχουμε καθημερινή παρουσία με επίκαιρες παρεμβάσεις στον Τύπο, με την οργάνωση εκδηλώσεων με αξιόλογους προσκεκλημένους ομιλητές, με γόνιμη ανταλλαγή απόψεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Οι άνθρωποι που συμμετέχουν στην Πρωτοβουλία προέρχονται από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους, στη συγκυρία όμως αυτή μοιράζονται μερικές βασικές πεποιθήσεις και αποστροφές: ΝΑΙ στη χάραξη οικονομικής πολιτικής με βάση την επεξεργασία των δεδομένων και τη σύγκριση των εναλλακτικών. Ως κριτήριο, το καλό του συνόλου πρέπει να υπερτερεί από το καλό των διαφορετικών ομάδων πίεσης. ΟΧΙ στη χάραξη οικονομικής πολιτικής υπό το φόβο του πολιτικού κόστους σε σχέση με ειδικές ομάδες ψηφοφόρων ή υπό το κράτος «πατριωτικού» συναισθηματισμού. ΝΑΙ στην προσπάθεια εξεύρεσης μιας αμοιβαία επωφελούς λύσης του Κυπριακού με προοπτική την αποστρατικοποίηση του νησιού, τη γεωπολιτική σταθερότητα και την προσοδοφόρα αξιοποίηση των ενεργειακών του πόρων. ΟΧΙ στην πολλαπλή καθυστέρηση που συνεπάγεται η κυριαρχία του παρωχημένου εθνικιστικού λόγου που στη δική μας πλευρά βλέπει μόνο δίκαια και στην άλλη μόνο συμφέροντα. Αρκετά με τη γενιά των πολιτικών, και γενικότερα των opinion leaders (δημοσιογράφων, ακαδημαϊκών, ιερέων), που έχτισαν την καριέρα και τη λαοφιλία τους πάνω σε ψεύτικες υποσχέσεις και συνθήματα. ΝΑΙ σε μια Κύπρο εντός της Ε.Ε., και του κοινού νομίσματος, για λόγους οικονομικούς, πολιτικούς και πολιτιστικούς. Με πλήρη και κριτική συμμετοχή σε όλες τις διεργασίες, προς την κατεύθυνση της εκδημοκρατικοποίησης του θεσμού και της εμβάθυνσης της ευρωπαϊκής ενοποίησης. ΟΧΙ σε μια Κύπρο απομονωμένη οικονομικά, πολιτικά και πολιτιστικά, όπου θα κυριαρχούν τα συντηρητικότερα κομμάτια των τοπικών ελίτ, βασιζόμενα σ τη γενικευμένη ανέχεια, την ξενοφοβία, τη μισαλλοδοξία και τον αντιδυτικισμό. Στο επόμενο χρονικό διάστημα, η «Πρωτοβουλία για την παραμονή της Κύπρου στην Ε.Ε. και το ευρώ» προτίθεται να απευθύνει ανοιχτό κάλεσμα σε όσους θέλουν να γίνουν ενεργά της μέλη.
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s