Ευρωπαϊκή Κύπρος: Μια πύλη συνέργειας για τους λαούς της περιοχής

ImageΤου Γιάννη Τουμαζή*

Σήμερα, περισσότερο παρά ποτέ, θα έλεγε κανείς πως βρισκόμαστε σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής στην παγκόσμια ιστορία. Τόσο η Κύπρος όσο και ο κόσμος βρίσκονται καθημερινά αντιμέτωποι με μια πλειάδα ραγδαίων αλλαγών. Η πραγματικότητα προτρέχει τις περισσότερες φορές της κοινωνικής συνείδησης. Φυσικές και κλιματικές αλλαγές μεγάλης κλίμακας, πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές αναταράξεις σε τοπικό και διεθνές επίπεδο, συνεχείς, ειρηνικές ή βίαιες μετακινήσεις ανθρώπων, ιδεών και αγαθών. Παράλληλα, η ανθρώπινη αυτό-αποξένωση έφτασε σε τέτοιο σημείο που, όπως λέει και ο Walter Benjamin η ανθρωπότητα «είναι σε θέση να βιώσει την ίδια της την καταστροφή ως μία αισθητική απόλαυση πρώτης τάξεως».

Οι σύγχρονες παγκοσμιοποιημένες πραγματικότητες, η παρατηρούμενη μετατόπιση των παραδοσιακών πόλων γεωπολιτικής και γεωστρατηγικής έλξης, η ανάδειξη καινούργιων οικονομιών με ισχυρή παγκόσμια επιρροή όπως η Κίνα, η Ινδία και η Βραζιλία, επιβάλλουν και την αναθεώρηση της Ευρωπαϊκής προοπτικής προς το μέλλον. Αναμφισβήτητα για να μπορέσει η Ευρώπη να έχει καίριο λόγο και για να συμμετέχει ως ισότιμος εταίρος στην νέα τάξη πραγμάτων που δημιουργείται, θα πρέπει να προχωρήσει προς τα εμπρός με ένα καινούργιο όραμα, με ένα διαφορετικό ευρωπαϊκό προφίλ, όπου η κοινή ευρωπαϊκή ταυτότητα θα υπερισχύει της παραδοσιακής εθνικής υπόστασης, των κρατών εθνών των περασμένων αιώνων.

Η θέση αυτή μπορεί να ακούγεται ουτοπική, ειδικά μάλιστα στις μέρες μας όπου και ως συνέπεια της παγκόσμιας κρίσης παρατηρείται μια έξαρση εθνικιστικών και αντιευρωπαϊκών φαινομένων. Από την άλλη όμως, αν πάρουμε το παράδειγμα των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής θα συνειδητοποιήσουμε πως αυτή η πανίσχυρη ομοσπονδία δημιουργήθηκε από ευρωπαίους κυρίως μετανάστες, οι οποίοι άλλοτε ειρηνικά και άλλοτε βέβαια δια πυρός και σιδήρου, έκτισαν την μεγαλύτερη παγκόσμια δύναμη. Η τεράστια σημασία αυτής της ισχυρής ένωσης φάνηκε ξανά το 2008 όταν ακόμη και αυτή η χρεωκοπία της Lehman Brothers, της τέταρτης μεγαλύτερης Αμερικανικής επενδυτικής τράπεζας έπληξε περισσότερο την διχασμένη Ευρώπη παρά την ίδια την Αμερική, την χώρα όπου πυροδοτήθηκε η παγκόσμια οικονομική κρίση.

Ποιό ρόλο θα μπορούσε να έχει ο πολιτισμός σε αυτή την καινούργια προοπτική; Πως θα μπορούσε η σύγχρονη τέχνη να συμβάλει στο κτίσιμο μιας καινούργιας ευρωπαϊκής αφήγησης όπου μια μέχρι σήμερα οικονομικοπολιτική κυρίως ένωση χωρών-εθνών, που για τον πολύ κόσμο μεταφράζεται σε ένα αδιαπέραστο μπλοκ όπου επικρατούν τα συμφέροντα των ισχυρών, θα μετατρεπόταν σε μια ουσιαστική, δημιουργική και παραγωγική κοινωνία ισότιμων Ευρωπαίων πολιτών με λόγο ο οποίος να έχει παγκόσμια απήχηση;

Ήδη από το 1917 ο Γάλλος Marcel Duchamp με το να ένα μετονομάσει ένα απλό ουρητήριο του εμπορίου σε μοναδικό έργο τέχνης απελευθέρωσε τον αμφιβληστροειδή από τα συγκαταβατικά και παραδοσιακά δεσμά της περί αισθητικής και περί τέχνης αντίληψης. Έκτοτε η τέχνη έχει επιστρατεύσει πολύπλοκες νοητικές διεργασίες οι οποίες ενεργοποιούν την κριτική σκέψη και πρόσληψη του θεατή. Η σύγχρονη τέχνη διαδραματίζει σήμερα καθοριστικό ρόλο στην κριτική αντιμετώπιση του ιστορικού παρελθόντος, της μνήμης, της ταυτότητας, του παρόντος. Επιπρόσθετα τοποθετείται κριτικά και συχνά ανατρεπτικά απέναντι στην πολιτική εξουσία, την καταπίεση και τους όποιους μηχανισμούς ελέγχου και δύναμης. Η διεθνής κινητικότητα των σημερινών καλλιτεχνών, η απαλλαγή τους από τα δεσμά μιας εθνικής ταυτότητας, η ενεργή θέση και στάση απέναντι στα οικονομικά, πολιτικά και κοινωνικά τεκταινόμενα, δείχνει θα έλεγα το δρόμο για ένα μετασχηματισμό μιας ευρωπαϊκής ένωσης ενεργών πολιτών. Θα ήθελα βέβαια να ξεκαθαρίσω εδώ πως αυτή η ισχυροποίηση της ευρωπαϊκής ταυτότητας δεν θα πρέπει σε καμιά περίπτωση να υποβιβάζει τη σημασία του τοπικού απέναντι στο κεντρικό, υπονοώντας ένα υδροκεφαλισμό κεντρικής διαχείρισης.

Στο σημερινό μετά-αποικιακό ριζωματικό μας κόσμο όπου η παραδοσιακή σχέση κέντρου και περιφέρειας έχει ή θα έπρεπε να έχει αλλάξει, ο ρόλος της Κύπρου και μάλιστα μέσω του πολιτισμού και της τέχνης θα μπορούσε να είναι καίριος. Η χώρα μας, ως μια ισότιμη Ευρωπαϊκή εταίρος μπορεί, τόσο πολιτικά όσο και πολιτιστικά, να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο σε μια από τις πιο ασταθείς περιοχές της υδρογείου και να αποτελέσει ένα παραγωγικό εκκολαπτήριο ιδεών, ένα χώρο συνάντησης και δημιουργίας, ένα χώρο ειρήνης, σταθερότητας και καινοτομίας. Η Ευρωπαϊκή Κύπρος, αφού βέβαια λύσει με επιτυχία και το δικό της πολιτικό πρόβλημα θα μπορούσε να αποτελέσει μια μοναδική Ευρωπαϊκή πύλη συνέργειας για όλους τους λαούς της περιοχής. Οι σύγχρονοι καλλιτέχνες έχουν εδώ και καιρό δείξει το δρόμο. Δεν μένει παρά να τους ακολουθήσουμε.

*Διευθυντής Δημοτικού Κέντρου Τεχνών Λευκωσίας & Ιδρύματος Πιερίδη, Καθηγητής, Πανεπιστήμιο Frederick

Το παραπάνω κείμενο ήταν η εισαγωγική τοποθέτηση του Γιάννη Τουμαζή στην εκδήλωση για την «Νέα Αφήγηση στην Ευρώπη» (New Narrative for Europe) που οργανώθηκε από το Γραφείο της Ευρωπαίας Επιτρόπου για θέματα Παιδείας, Πολιτισμού, Πολυγλωσσίας και Νεολαίας κυρίας Ανδρούλλας Βασιλείου, στις 11 Οκτωβρίου 2013 στο Θέατρο ΘΟΚ στη Λευκωσία.

Advertisements

About protovouliacypruseu

Η Πρωτοβουλία για την παραμονή της Κύπρου στην Ε.Ε. και το ευρώ δημιουργήθηκε από μια ομάδα πολιτών που συνέταξαν και υπέγραψαν το αρχικό κείμενο-έκκληση προς τις πολιτικές δυνάμεις επιδείξουν υπευθυνότητα και ορθολογισμό στη διαχείριση της κυπριακής κρίσης. Στη δραματική περίοδο που διανύουμε, με την απότομη πτώση του βιοτικού επιπέδου, τη δυσχέρανση της επιχειρηματικής δραστηριότητας και την απελπισία των ανθρώπων που χάνουν την εργασία τους υπάρχει ο κίνδυνος ανάδυσης και επικράτησης επικίνδυνων πολιτικών φαινομένων, όπως η ποινικοποίηση της πολιτικής ζωής, ο εθνικολαϊκισμός, η γενικευμένη ανομία, η άνοδος της γοητείας που ασκούν αντιδημοκρατικές ιδεολογίες και πρακτικές. Αδυνατούμε να παρακολουθήσουμε παθητικά τη διαμόρφωση της τύχης μας και όλων όσων αγαπάμε. Πιστεύουμε ότι στον δημόσιο πολιτικό διάλογο υπάρχει κοινωνική ανάγκη για έναν λόγο στη δική μας κατεύθυνση. Στο παρόν στάδιο, σκοπεύουμε να έχουμε καθημερινή παρουσία με επίκαιρες παρεμβάσεις στον Τύπο, με την οργάνωση εκδηλώσεων με αξιόλογους προσκεκλημένους ομιλητές, με γόνιμη ανταλλαγή απόψεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Οι άνθρωποι που συμμετέχουν στην Πρωτοβουλία προέρχονται από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους, στη συγκυρία όμως αυτή μοιράζονται μερικές βασικές πεποιθήσεις και αποστροφές: ΝΑΙ στη χάραξη οικονομικής πολιτικής με βάση την επεξεργασία των δεδομένων και τη σύγκριση των εναλλακτικών. Ως κριτήριο, το καλό του συνόλου πρέπει να υπερτερεί από το καλό των διαφορετικών ομάδων πίεσης. ΟΧΙ στη χάραξη οικονομικής πολιτικής υπό το φόβο του πολιτικού κόστους σε σχέση με ειδικές ομάδες ψηφοφόρων ή υπό το κράτος «πατριωτικού» συναισθηματισμού. ΝΑΙ στην προσπάθεια εξεύρεσης μιας αμοιβαία επωφελούς λύσης του Κυπριακού με προοπτική την αποστρατικοποίηση του νησιού, τη γεωπολιτική σταθερότητα και την προσοδοφόρα αξιοποίηση των ενεργειακών του πόρων. ΟΧΙ στην πολλαπλή καθυστέρηση που συνεπάγεται η κυριαρχία του παρωχημένου εθνικιστικού λόγου που στη δική μας πλευρά βλέπει μόνο δίκαια και στην άλλη μόνο συμφέροντα. Αρκετά με τη γενιά των πολιτικών, και γενικότερα των opinion leaders (δημοσιογράφων, ακαδημαϊκών, ιερέων), που έχτισαν την καριέρα και τη λαοφιλία τους πάνω σε ψεύτικες υποσχέσεις και συνθήματα. ΝΑΙ σε μια Κύπρο εντός της Ε.Ε., και του κοινού νομίσματος, για λόγους οικονομικούς, πολιτικούς και πολιτιστικούς. Με πλήρη και κριτική συμμετοχή σε όλες τις διεργασίες, προς την κατεύθυνση της εκδημοκρατικοποίησης του θεσμού και της εμβάθυνσης της ευρωπαϊκής ενοποίησης. ΟΧΙ σε μια Κύπρο απομονωμένη οικονομικά, πολιτικά και πολιτιστικά, όπου θα κυριαρχούν τα συντηρητικότερα κομμάτια των τοπικών ελίτ, βασιζόμενα σ τη γενικευμένη ανέχεια, την ξενοφοβία, τη μισαλλοδοξία και τον αντιδυτικισμό. Στο επόμενο χρονικό διάστημα, η «Πρωτοβουλία για την παραμονή της Κύπρου στην Ε.Ε. και το ευρώ» προτίθεται να απευθύνει ανοιχτό κάλεσμα σε όσους θέλουν να γίνουν ενεργά της μέλη.
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

One Response to Ευρωπαϊκή Κύπρος: Μια πύλη συνέργειας για τους λαούς της περιοχής

  1. Ο/Η protovouliacypruseu λέει:

    Η εισαγωγική τοποθέτηση του Γιάννη Τουμαζή έγινε στο πλαίσιο της παρακάτω εκδήλωσης:
    «ΝΕΑ ΑΦΗΓΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ»

    11 Οκτωβρίου, 18:30
    Θέατρο ΘΟΚ, Λευκωσία (Γρηγορίου Αυξεντίου 9, χώρος παλιού ΓΣΠ)

    Η Ευρωπαία Επίτροπος για θέματα Παιδείας, Πολιτισμού, Πολυγλωσσίας και Νεολαίας
    κυρία Ανδρούλλα Βασιλείου

    σας προσκαλεί σε συζήτηση για την Ευρώπη του σήμερα και του αύριο

    Συμμετέχουν στο πάνελ
    Ανδρούλλα Βασιλείου, ΕπίτροποςE.E.•Τάκης Χατζηγεωργίου,Ευρωβουλευτής• Paul Dujardin, Διευθυντής Κέντρου Τεχνών BOZAR, Βρυξέλλες• SneskaQuaedvlieg-Mihailovic, Γενική Γραμματέας Europa Nostra•Ιωάννης Ιωάννου,Πρόεδρος Δ.Σ. ΘΟΚ, Καθηγητής, Πανεπιστήμιο Κύπρου• ΣταύροςΖένιος,Καθηγητής, Πανεπιστήμιο Κύπρου• Γιάννης Τουμαζής,Διευθυντής Δημοτικού Κέντρου Τεχνών Λευκωσίας & Ιδρύματος Πιερίδη, Καθηγητής,Πανεπιστήμιο Frederick

    Ο Πρόεδρος Jose Manuel Barroso θα απευθύνει μήνυμα μαγνητοσκοπημένο ειδικά για την εκδήλωση

    Θα ακολουθήσει διάλογος με τους παρευρισκομένους

    Τη συζήτηση συντονίζουν οι δημοσιογράφοι Κυριάκος Πιερίδης και Αλεξία Καρακάννα

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s