Νέα δεδομένα, παλαιές υστερίες

ImageΤο Κυπριακό, η ελληνοκυπριακή προθυμία για λύση και οι συνήθεις επιφυλακτικοί

Δέκα χρόνια μετά την απόρριψη του σχεδίου Ανάν, η πρόσφατη απόφαση για την επανέναρξη συνομιλιών θέτει εκ νέου το Κυπριακό σε κινητικότητα. Προηγήθηκε η υπογραφή ενός κοινού ανακοινωθέντος: ήταν το εκτενέστερο κείμενο που συνυπέγραψαν οι δύο πλευρές στα 50 χρόνια του προβλήματος και κατοχυρώνει σε πρωτοφανή βαθμό τις προσδοκίες της ελληνοκυπριακής πλευράς. Πρωτοφανής ήταν επίσης η επιδοκιμασία της διεθνούς κοινότητας, με αναφορές οι οποίες τόνιζαν τη στήριξη στη νομική υπόσταση της Κυπριακής Δημοκρατίας και την ανάγκη διατήρησης της συνέχειάς της κατά τη μετεξέλιξη σε ομοσπονδιακό κράτος. Τι έχει αλλάξει λοιπόν από το 2004, ώστε να είναι κανείς σήμερα αισιόδοξος πως το Κυπριακό μπορεί να οδηγηθεί σε λύση; Πιστεύω ότι έχουν αλλάξει τέσσερα πράγματα:

 

1. Τα νέα γεωπολιτικά δεδομένα της περιοχής σχεδόν «απαιτούν» να πάψει η Κύπρος να αποτελεί απλώς νησίδα προσωρινής ηρεμίας, να μετεξελιχθεί σε χώρα διαρκούς ειρήνης και σταθερότητας. Αυτό θα της επιτρέψει να καταστεί ενεργειακό κέντρο και να αναλάβει διεθνή ρόλο που υπερβαίνει κατά πολύ το μέγεθός της.

 

2. Η στάση της ελληνοκυπριακής κοινότητας το 2004 καθορίστηκε εν πολλοίς από μια απροθυμία αποδοχής του «ρίσκου» που εμπεριείχε η εγκατάλειψη ενός status quo το οποίο λειτουργούσε ομαλά στο νότιο μέρος του νησιού παράγοντας ευημερία. Το «σκάσιμο» της κυπριακής φούσκας δεν επιτρέπει πλέον ψευδαισθήσεις. Δεν πρόκειται πλέον για εξώθηση των πλούσιων Ελληνοκυπρίων να μοιραστούν τον πλούτο τους με τους φτωχούς Τουρκοκυπρίους, αλλά για την κοινή ανάγκη δύο οιονεί χρεοκοπημένων να σταματήσουν τους καβγάδες και να αξιοποιήσουν από κοινού την κοινή τους κληρονομιά (και των υδρογονανθράκων).

 

3. Το ίδιο το περίγραμμα της λύσης που περιέχεται στο κοινό ανακοινωθέν φαίνεται ότι απαντά πειστικότερα στις ανάγκες και προσδοκίες των δύο κοινοτήτων. Οι ομολογουμένως πολύπλοκες πρόνοιες του σχεδίου Ανάν δίνουν τη θέση τους σε μια σαφή δομή: κεντρική κυβέρνηση με ισχυρές εξουσίες που περιορίζονται στον «σκληρό πυρήνα» της κρατικής υπόστασης και κυριαρχίας (κυρίως όσον αφορά τη διεθνή εκπροσώπηση), ενώ όλες οι άλλες αρμοδιότητες αποδίδονται στις δύο κοινότητες. Αν στην πορεία του χρόνου «αγαπηθούν» περισσότερο, τίποτε δεν θα τις εμποδίζει να έρθουν ακόμη πιο κοντά.

 

4. Η ποιότητα της σημερινής ελληνοκυπριακής ηγεσίας συνιστά επίσης τομή με το παρελθόν. Το 2004, ο αείμνηστος Παπαδόπουλος απέφυγε συστηματικά την ουσιαστική διαπραγμάτευση, αποδέχθηκε την υποχρεωτική επιδιαιτησία και στη συνέχεια, εν μέσω ενός πρωτοφανούς διχαστικού κλίματος, κάλεσε τον λαό να απορρίψει με δημοψήφισμα όσα εκείνος είχε επιτρέψει να προκύψουν. Με την επιμονή του στο πλαίσιο και το περιεχόμενο του κοινού ανακοινωθέντος, αντίθετα, ο Αναστασιάδης δείχνει σήμερα έτοιμος να λάβει υπόψη όλες τις εύλογες ανησυχίες που ενδέχεται να εγείρονται, ενώ είναι γνωστό πως ανήκει στους πολιτικούς που δεν κρύβονται, αλλά είναι έτοιμοι να αναλάβουν τις ευθύνες τους. Συγχρόνως, το αριστερό ΑΚΕΛ φαίνεται πως επιζητεί με ειλικρίνεια την ιστορική εξιλέωση για τις πολιτικές αμαρτίες του παρελθόντος.

Υπάρχουν, ωστόσο, και δύο πράγματα που δεν έχουν αλλάξει. Το ένα είναι η ευκολία με την οποία ξεσηκώνεται, σπεύδοντας να δημιουργήσει διχαστικό κλίμα, ο εσμός υπερπατριωτών, γραφικών ή παρανοϊκών αναλυτών και κυρίως ιδιοτελών πολιτικών που έχτισαν τις καριέρες τους πάνω στη διαιώνιση του Κυπριακού. Ο Παπαδόπουλος junior, το σκάνδαλο της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας που λέγεται ΕΔΕΚ και οι Οικολόγοι δίπλα στην κυπριακή Χρυσή Αυγή – όλοι μαζί ετοιμάζονται να ξεδιπλώσουν τις σημαίες του μίσους, της υστερίας και της παραπληροφόρησης, ακόμη και με αφορμή μια απλή απόφαση εκκίνησης των συνομιλιών.

 

Το δεύτερο πράγμα που δεν αλλάζει είναι η ατολμία και διστακτικότητα της ελληνικής πολιτικής ηγεσίας. Παίρνοντας τη σκυτάλη από τον Καραμανλή του 2004, ο Σαμαράς του 2014 συστήνει προσοχή και ο Βενιζέλος περίπου κρύπτεται. Στον δε ΣΥΡΙΖΑ φωνές που επιχειρούν να εκφράσουν μια συνεπή αριστερή στάση επαναπροσέγγισης και επανένωσης της Κύπρου δύσκολα θα ακουστούν, συνθλιβόμενες μεταξύ του διαμαρτυρόμενου εθνικισμού του Γλέζου και της ιδεοληπτικής επαναστατικότητας των Ροζ Χμερ.

 

Ίσως, βέβαια, αυτή η απόσταση της ελληνικής πολιτικής τάξης από ό,τι συμβαίνει στην Κύπρο να συνιστά θετική εξέλιξη. Ίσως πρέπει, επιτέλους, οι «έλληνες αδελφοί» να επικεντρωθούν στις δικές τους δημοτικές και περιφερειακές εκλογές και να αφήσουν τους «κυπρίους αδελφούς» να αποφασίσουν μόνοι τους για το δικό τους μέλλον.

 

Ο Παναγιώτης Θανασάς είναι επίκουρος καθηγητής Φιλοσοφίας στο ΑΠΘ, μέλος της Πρωτοβουλίας για Ομοσπονδιακή Κύπρο.

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε αρχικά στην εφημερίδα, ΤΑ ΝΕΑ, 19.2.2014, σ. 7. Υπάρχεί επίσης στο site του συγγραφέα, εδώ.

 

Advertisements

About protovouliacypruseu

Η Πρωτοβουλία για την παραμονή της Κύπρου στην Ε.Ε. και το ευρώ δημιουργήθηκε από μια ομάδα πολιτών που συνέταξαν και υπέγραψαν το αρχικό κείμενο-έκκληση προς τις πολιτικές δυνάμεις επιδείξουν υπευθυνότητα και ορθολογισμό στη διαχείριση της κυπριακής κρίσης. Στη δραματική περίοδο που διανύουμε, με την απότομη πτώση του βιοτικού επιπέδου, τη δυσχέρανση της επιχειρηματικής δραστηριότητας και την απελπισία των ανθρώπων που χάνουν την εργασία τους υπάρχει ο κίνδυνος ανάδυσης και επικράτησης επικίνδυνων πολιτικών φαινομένων, όπως η ποινικοποίηση της πολιτικής ζωής, ο εθνικολαϊκισμός, η γενικευμένη ανομία, η άνοδος της γοητείας που ασκούν αντιδημοκρατικές ιδεολογίες και πρακτικές. Αδυνατούμε να παρακολουθήσουμε παθητικά τη διαμόρφωση της τύχης μας και όλων όσων αγαπάμε. Πιστεύουμε ότι στον δημόσιο πολιτικό διάλογο υπάρχει κοινωνική ανάγκη για έναν λόγο στη δική μας κατεύθυνση. Στο παρόν στάδιο, σκοπεύουμε να έχουμε καθημερινή παρουσία με επίκαιρες παρεμβάσεις στον Τύπο, με την οργάνωση εκδηλώσεων με αξιόλογους προσκεκλημένους ομιλητές, με γόνιμη ανταλλαγή απόψεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Οι άνθρωποι που συμμετέχουν στην Πρωτοβουλία προέρχονται από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους, στη συγκυρία όμως αυτή μοιράζονται μερικές βασικές πεποιθήσεις και αποστροφές: ΝΑΙ στη χάραξη οικονομικής πολιτικής με βάση την επεξεργασία των δεδομένων και τη σύγκριση των εναλλακτικών. Ως κριτήριο, το καλό του συνόλου πρέπει να υπερτερεί από το καλό των διαφορετικών ομάδων πίεσης. ΟΧΙ στη χάραξη οικονομικής πολιτικής υπό το φόβο του πολιτικού κόστους σε σχέση με ειδικές ομάδες ψηφοφόρων ή υπό το κράτος «πατριωτικού» συναισθηματισμού. ΝΑΙ στην προσπάθεια εξεύρεσης μιας αμοιβαία επωφελούς λύσης του Κυπριακού με προοπτική την αποστρατικοποίηση του νησιού, τη γεωπολιτική σταθερότητα και την προσοδοφόρα αξιοποίηση των ενεργειακών του πόρων. ΟΧΙ στην πολλαπλή καθυστέρηση που συνεπάγεται η κυριαρχία του παρωχημένου εθνικιστικού λόγου που στη δική μας πλευρά βλέπει μόνο δίκαια και στην άλλη μόνο συμφέροντα. Αρκετά με τη γενιά των πολιτικών, και γενικότερα των opinion leaders (δημοσιογράφων, ακαδημαϊκών, ιερέων), που έχτισαν την καριέρα και τη λαοφιλία τους πάνω σε ψεύτικες υποσχέσεις και συνθήματα. ΝΑΙ σε μια Κύπρο εντός της Ε.Ε., και του κοινού νομίσματος, για λόγους οικονομικούς, πολιτικούς και πολιτιστικούς. Με πλήρη και κριτική συμμετοχή σε όλες τις διεργασίες, προς την κατεύθυνση της εκδημοκρατικοποίησης του θεσμού και της εμβάθυνσης της ευρωπαϊκής ενοποίησης. ΟΧΙ σε μια Κύπρο απομονωμένη οικονομικά, πολιτικά και πολιτιστικά, όπου θα κυριαρχούν τα συντηρητικότερα κομμάτια των τοπικών ελίτ, βασιζόμενα σ τη γενικευμένη ανέχεια, την ξενοφοβία, τη μισαλλοδοξία και τον αντιδυτικισμό. Στο επόμενο χρονικό διάστημα, η «Πρωτοβουλία για την παραμονή της Κύπρου στην Ε.Ε. και το ευρώ» προτίθεται να απευθύνει ανοιχτό κάλεσμα σε όσους θέλουν να γίνουν ενεργά της μέλη.
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s